Concentratie PM₂,₅

Toestand, doelstellingen en evolutie doorheen de jaren

In het kort

PM_2,5 bestaat uit stofdeeltjes kleiner dan 2,5 µm (=0,0025mm). Deze deeltjes kunnen rechtstreeks worden uitgestoten (primair stof) of in de atmosfeer ontstaan uit andere stoffen (secundair stof).
Fijn stof heeft de grootste impact op de volksgezondheid van alle luchtverontreinigende stoffen, onder meer door luchtweginfecties, astma, dichtslibben van bloedvaten en het veroorzaken van kanker.
De huidige jaargrenswaarde wordt overal gehaald in 2025.
De toekomstige jaargrenswaarde (tegen 2030) wordt in 2025 overschreden op 14 meetplaatsen, de toekomstige daggrenswaarde op 25 meetplaatsen.
De WGO-advieswaarden worden nergens gehaald.
Op lange termijn is er een dalende trend. Door ongunstige meteo in de eerste jaarhelft zijn de PM_2,5-concentraties op de verschillende meetplaatsen in 2025 wel hoger dan in 2024. Het stookadvies werd in 2025 6 keer afgekondigd.

Gezondheidseffect

Fijn stof komt via inademing in ons lichaam, hoe kleiner de deeltjes hoe dieper ze in het menselijk lichaam kunnen doordringen en hoe meer schade ze kunnen veroorzaken:

Hoe klein de blootstelling ook is, er is altijd een risico op een schadelijk effect op de gezondheid.
Kortdurende blootstelling aan hogere concentraties kan leiden tot verhoogde ziekenhuisopnames vanwege hart- of longproblemen, acute en chronische bronchitis en astma-aanvallen en tot vroegtijdige sterfte.
Langdurige blootstelling (maanden tot jaren) kan leiden tot een verminderde groei van de longfunctie bij kinderen en verschillende vormen van kanker, namelijk longkanker, borstkanker en kanker in het spijsverteringsstelsel en tot vroegtijdige sterfte, vooral bij mensen met chronische hart- of longziekten.

Naast gezondheidseffecten heeft fijn stof een invloed op het klimaat: naargelang de samenstelling kan fijn stof zowel voor afkoeling als voor opwarming zorgen.

Doelstellingen

Onderstaande tabel toont een overzicht van de huidige Europese regelgeving en de toetsing van de gemeten concentraties.

Europese regelgeving	Doelstelling	Beoordeling meetplaatsen
Jaargrenswaarde	25 µg/m³	✅ 45 ❌ 0
Blootstellingsconcentratieverplichting (GBI*) vanaf 2015	20 µg/m³	✅ 8,1 µg/m³
Streefwaarde inzake vermindering van de blootstelling (GBI^*)	15,2 µg/m³	✅ 8,1 µg/m³

^*GBI: gemiddelde blootstellingsindex = 3-jaarsgemiddelde PM₂,₅-concentratie op stedelijke achtergrondplaatsen over heel België

Vanaf 2030 worden de Europese grenswaarden strenger, hieronder een overzicht.

Europese regelgeving vanaf 2030	Doelstelling - Drempel	Beoordeling meetplaatsen
Jaargrenswaarde	10 µg/m³	✅ 31 ❌ 14
Daggrenswaarde	max. 18 dagen per jaar > 25 µg/m³	✅ 20 ❌ 25
Verplichting inzake vermindering van de blootstelling (GBI^*)	10,2 µg/m³	❌ 9,8 µg/m³
Infodrempel	daggemiddelde > 50 µg/m³	✅ 36 ❌ 9
Alarmdrempel	3 opeenvolgende dagen > 50 µg/m³	✅ 44 ❌ 1

^*GBI : gemiddelde blootstellingsindex = 3-jaarsgemiddelde PM2.5-concentratie van alle voorstedelijke en stedelijke achtergrondplaatsen over heel Vlaanderen.

De Europese grenswaarden houden zowel rekening met de gezondheidseffecten als met de economische en technische haalbaarheid ervan. De grenswaarden zijn wettelijk bindend. De WGO-advieswaarden zijn enkel gebaseerd op de gezondheidseffecten en zijn daarom meestal veel strenger dan de Europese grenswaarden. De WGO-advieswaarden zijn echter niet wettelijk bindend.

WGO	Doelstelling	Beoordeling meetplaatsen
Jaaradvieswaarde	5 µg/m³	✅ 0 ❌ 45
Dagadvieswaarde	max. 3 dagen per jaar > 15 µg/m³	✅ 0 ❌ 45

In het Vlaams luchtbeleidsplan en in Vlaanderen van toepassing zijnde wetgeving, is onderstaande opgenomen:

Vlaanderen	Doelstelling	Beoordeling
Vlaamse streefwaarde inzake vermindering van de blootstelling (GGBI^*)	15,7 µg/m³	✅ 9,5 µg/m³
Gezondheidsimpact door blootstelling	halvering in 2030 van vroegtijdige overlijdens t.o.v. 2005 (7400).	✅ 2700 vroegtijdige overlijdens of een daling van 64 %
WGO-dagadvieswaarde	Voldoen tegen 2050	/

^*GGBI: gewestelijke gemiddelde blootstellingsindex = 3-jaarsgemiddelde PM₂,₅-concentratie op stedelijke achtergrondplaatsen over heel Vlaanderen.

Toestand

De huidige Europese jaargrenswaarde werd op alle meetplaatsen gehaald in 2025. De toekomstige jaargrenswaarde (tegen 2030) werd overschreden op 14 meetplaatsen. De toekomstige daggrenswaarde werd overschreden op 25 meetplaatsen. Er wordt voldaan aan de toekomstige verplichting inzake vermindering van de blootstelling aan PM_2,5in stedelijk en voorstedelijk gebied.

Nergens halen we de WGO-advieswaarden. De WGO-advieswaarden zijn opgenomen in het Vlaams Luchtbeleidsplan als langetermijndoelstelling tegen 2050. Het aantal vroegtijdige overlijdens door PM_2,5was in 2025 ongeveer 2700, meer dan 60 % lager dan in 2005.

In 2025 lagen de gemeten PM_2,5-jaargemiddelden in Vlaanderen tussen 8 en 13 µg/m³:

Het jaargemiddelde was het laagst op de landelijke meetplaats in Walshoutem.
Het hoogste jaargemiddelde werd genoteerd op de meetplaats in Roeselare, vlakbij bedrijven actief in beton en zand. Door (vracht)verkeer is er veel heropwaaiend stof in de omgeving van het meetstation.

Volgens de modelberekeningen:

Werd geen enkele Vlaming blootgesteld aan PM_2,5-concentraties hoger dan de huidige Europese jaargrenswaarde.
Werd 6 % van de bevolking blootgesteld aan concentraties hoger dan de toekomstige jaargrenswaarde.
Werd 24 % van de Vlamingen blootgesteld aan concentraties hoger dan de toekomstige daggrenswaarde.
Werden alle Vlamingen blootgesteld aan concentraties boven de WGO-advieswaarden voor PM_2,5, zie hiervoor de indicator blootstelling en gezondheidseffecten van fijn stof.
Werden de hoogste concentraties gemodelleerd in de Antwerpse haven, de Gentse kanaalzone en in enkele gebieden in Oost-Vlaanderen

Bij periodes van verhoogde concentraties wordt een stookadvies afgekondigd. In 2025 gebeurde dit 6 keer.

Evolutie

Hoe pakken we dit aan?

Maatregelen om de concentraties van fijn stof te verlagen richten zich zowel op de uitstoot van primair fijn stof als op de uitstoot van de precursoren van (secundair) fijn stof. Het grootste potentieel voor een daling van de fijnstofconcentratie situeert zich bij de landbouwsector (vooral daling ammoniakuitstoot, dit is een fijnstofprecursor) en de huishoudens (houtverbranding). Meer gedetailleerde info is te vinden bij de indicatoren uitstoot fijn stof (PM_2,5) en uitstoot fijnstofprecursoren (NH₃, SO₂ en NOₓ).

Vlaamse
Milieumaatschappij

Concentratie PM₂,₅

In het kort

Gezondheidseffect

Doelstellingen

Toestand

Evolutie

Hoe pakken we dit aan?

Meer informatie

Feiten & cijfers

Beleid

Diensten & producten

Projecten

Tips