Concentratie PM₁₀

Toestand, doelstellingen en evolutie doorheen de jaren

In het kort

PM₁₀ bestaat uit stofdeeltjes kleiner dan 10 µm. Deze deeltjes kunnen rechtstreeks worden uitgestoten (primair stof) of in de atmosfeer ontstaan uit andere stoffen (secundair stof).
Fijn stof heeft de grootste impact op de volksgezondheid van alle luchtverontreinigende stoffen, onder meer door luchtweginfecties, astma, dichtslibben van bloedvaten en het veroorzaken van kanker.
De huidige Europese grenswaarden zijn overal gehaald in 2025. De toekomstige jaargrenswaarde (tegen 2030) wordt in 2025 overgeschreden op 14 meetplaatsen, de toekomstige daggrenswaarde wordt overschreden op 6 meetplaatsen
De WGO-jaaradvieswaarde wordt gehaald op 2 van de 45 meetplaatsen, de WGO-dagadvieswaarde werd gehaald op 1 meetplaats.
De concentraties zijn in 2025 hoger dan in 2024 en in lijn met deze van 2023.
In 2025 werd de bevolking 4 keer geïnformeerd over verhoogde concentraties.

Gezondheidseffect

Fijn stof komt via inademing in ons lichaam, hoe kleiner de deeltjes hoe dieper ze in het menselijk lichaam kunnen doordringen en hoe meer schade ze kunnen veroorzaken:

Hoe klein de blootstelling ook is, er is altijd een risico op een schadelijk effect op de gezondheid.
Kortdurende blootstelling aan hogere concentraties kan leiden tot verhoogde ziekenhuisopnames vanwege hart- of longproblemen, acute en chronische bronchitis en astma-aanvallen en tot vroegtijdige sterfte.
Langdurige blootstelling (maanden tot jaren) kan leiden tot een verminderde groei van de longfunctie bij kinderen en verschillende vormen van kanker, namelijk longkanker, borstkanker en kanker in het spijsverteringsstelsel en tot vroegtijdige sterfte, vooral bij mensen met chronische hart- of longziekten.

Naast gezondheidseffecten heeft fijn stof een invloed op het klimaat: naargelang de samenstelling kan fijn stof zowel voor afkoeling als voor opwarming zorgen.

Doelstellingen

Onderstaande tabel toont een overzicht van de huidige Europese regelgeving en de toetsing van de gemeten concentraties.

Europese regelgeving	Doelstelling	Beoordeling meetplaatsen
Jaargrenswaarde	40 µg/m³	✅ 45 ❌ 0
Daggrenswaarde	maximaal 35 dagen per jaar > 50 µg/m³	✅ 45 ❌ 0

Vanaf 2030 worden de Europese grenswaarden strenger, hieronder een overzicht.

Europese regelgeving 2030	Doelstelling - DREmpel	Beoordeling Meetplaatsen
Jaargrenswaarde	20 µg/m³	✅ 31 ❌ 14
Daggrenswaarde	maximaal 18 dagen per jaar > 45 µg/m³	✅ 39 ❌ 6
Informatiedrempel	daggemiddelde > 90 µg/m³	✅ 42 ❌ 3
Alarmdrempel	3 opeenvolgende dagen > 90 µg/m³	✅ 45 ❌ 0

De Europese grenswaarden houden zowel rekening met de gezondheidseffecten als met de economische en technische haalbaarheid ervan. De grenswaarden zijn wettelijk bindend. De WGO-advieswaarden zijn enkel gebaseerd op de gezondheidseffecten en zijn daarom meestal veel strenger dan de Europese grenswaarden. De WGO-advieswaarden zijn echter niet wettelijk bindend. Vlaanderen heeft als doelstelling om de WGO-advieswaarden te halen tegen 2050.

WGO	Doelstelling	Beoordeling Meetplaatsen
Jaaradvieswaarde	15 µg/m³	✅ 2 ❌ 43
Dagadvieswaarde	maximaal 3 dagen per jaar > 45 µg/m³	✅ 1 ❌ 44

Toestand

Voor 2025 stellen we vast dat:

De huidige Europese jaar- en daggrenswaarden voor PM₁₀ werden op alle meetplaatsen gehaald.
De toekomstige daggrenswaarde werd overschreden op 6 meetplaatsen.
De toekomstige jaargrenswaarde werd overschreden op 14 meetplaatsen.
De WGO-jaaradvieswaarde werd gehaald op 2 van de 45 meetplaatsen, de WGO-dagadvieswaarde werd gehaald op 1 meetplaats.

In 2025 lagen de gemeten PM₁₀-jaargemiddelden in Vlaanderen tussen 15 en 25 µg/m³:

Het jaargemiddelde was het laagst op de landelijke meetplaatsen in Dessel en Walshoutem.
De hoogste jaargemiddelden werden gemeten op de meetplaats aan de Schuitstraat in Sint-Kruis-Winkel, vlakbij wegenwerken aan de R4 en op de meetplaats in Roeselare, vlakbij bedrijven actief in beton en zand. Door (vracht)verkeer is er veel heropwaaiend stof in de omgeving van het meetstation in Roeselare.
Op deze twee meetplaatsen noteerden we ook het hoogste aantal dagoverschrijdingen.

Volgens de modelberekeningen:

Werd geen enkele Vlaming blootgesteld aan PM₁₀-concentraties hoger dan de huidige Europese jaar- en daggrenswaarde. Minder dan 0,1 % van de Vlamingen werd blootgesteld aan concentraties hoger dan de toekomstige grenswaarden.
Werd 89 % van de Vlamingen blootgesteld aan concentraties boven de WGO-jaar- en dagadvieswaarde voor PM₁₀, (zie blootstelling en gezondheidseffecten van fijn stof)
Zijn de gemodelleerde jaargemiddelden vrij homogeen over Vlaanderen.
Liggen de hoogste jaargemiddelden in de haven van Antwerpen en de Gentse kanaalzone.

Bij verhoogde concentraties wordt de bevolking geïnformeerd, een stookadvies afgekondigd of zelfs een snelheidsbeperking op een aantal secties van ringwegen en snelwegen opgelegd. In de maanden februari en maart van 2025 werd de informatiefase voor PM₁₀ in totaal 4 keer afgekondigd.

Evolutie

De trend van de jaargemiddelden is in alle typegebieden dalend. In 2025 waren de concentraties wel hoger dan in 2024, vergelijkbaar met deze van 2023. De laagste jaargemiddelden meten we op de landelijke meetplaatsen. De hoogste concentraties worden gemeten op de industriële meetplaatsen waar overslagactiviteiten, opwaaiend bodemstof en wegenwerken een rol spelen.

Bron: VMM

In tegenstelling tot 2024 zijn er in 2025 terug op alle meetplaatsen dagen met een PM₁₀-concentratie hoger dan 50 µg/m³.

Bron: VMM

Het aantal dagen met een PM₁₀-concentratie hoger dan 45 µg/m³ is het hoogst op de meetplaatsen beïnvloed door industrie of beïnvloed door opwaaiend stof door verkeer of wegenwerken. Vooral op deze meetplaatsen wordt de toekomstige grenswaarde overschreden. De WGO-advieswaarde wordt overschreden op alle meetplaatsen, met uitzondering van de landelijke meetplaats Walshoutem.

Bron: VMM

Hoe pakken we dit aan?

Maatregelen om de concentraties van fijn stof te verlagen, richten zich zowel op de uitstoot van primair fijn stof als op de uitstoot van de precursoren (=voorloperstoffen) van (secundair) fijn stof. Het grootste potentieel voor een daling van de fijnstofconcentratie situeert zich bij de landbouwsector (vooral daling ammoniakuitstoot, dit is een fijnstofprecursor) en de huishoudens (houtverbranding). Meer gedetailleerde info is te vinden bij de indicatoren uitstoot fijn stof (PM₁₀) en uitstoot fijnstofprecursoren (NH₃, SO₂ en NOₓ).

Vlaamse
Milieumaatschappij

Concentratie PM₁₀

In het kort

Gezondheidseffect

Doelstellingen

Toestand

Evolutie

Hoe pakken we dit aan?

Meer informatie

Feiten & cijfers

Beleid

Diensten & producten

Projecten

Tips