Lokaal hogere concentraties nabij bronnen
Naast het opvolgen van de algemene luchtkwaliteit in Vlaanderen, voert de VMM bijkomende gebiedsgerichte metingen uit voor stoffen zoals zware metalen, dioxines en PCB's, PAK’s, VOS, PFAS en UFP. De VMM brengt deze lokale problematieken van luchtvervuiling in kaart en pakt deze aan via samenwerkingen met gemeenten, bedrijven, sectorfederaties en andere Vlaamse overheidsinstellingen.
Verhoogde arseenconcentraties in Hoboken en Beerse
Voor zware metalen is er in 2024 enkel nog een overschrijding van de Europese streefwaarde van arseen op 2 meetplaatsen in Hoboken, de arseenconcentraties blijven in deze regio de laatste 4 jaar stabiel. Ook in Beerse worden verhoogde arseenconcentraties gemeten maar liggen de jaargemiddelden onder de Europese streefwaarde.
Benzo(a)pyreen in lucht hoogst in Gentse kanaalzone
De hoogste concentraties van benzo(a)pyreen in lucht meten we in Sint-Kruis-Winkel, in de buurt van een belangrijke industriële bron. Het jaargemiddelde ligt er wel onder de Europese streefwaarde. Wat betreft PAK’s in neervallend stof, meten we nog steeds verhoogde waarden in Gent-Meulestede nabij een bedrijf dat o.a. met teer behandelde treinbilzen verwerkt. De situatie is echter beduidend beter dan enkele jaren geleden, mede dankzij extra opgelegde maatregelen en controles.
PFAS: maatregelen bij 3M werpen hun vruchten af
Sinds 2021 voert de VMM PFAS-metingen uit nabij 3M in Zwijndrecht. In 2023 werd een verhoogde PFOS-verontreiniging in de lucht vastgesteld nabij het bedrijf. De overheid ondernam actie om de verontreinigingsbron te identificeren en onder controle te krijgen. Hiervoor werden bijkomende maatregelen opgelegd aan 3M. De waterzuiveringsinstallatie van 3M werd geïdentificeerd als voornaamste bron en de genomen maatregelen bleken effectief. In 2024 zijn de PFOS-concentraties over het algemeen terug gedaald naar de niveaus van 2022.
Ultrafijn stof hoger dichtbij de luchthaven
In de omgeving van de luchthaven van Zaventem meet de VMM een hogere concentratie ultrafijn stof (UFP) dan op een stedelijke achtergrondlocatie (Borgerhout). Bijna 2/3e van de UFP-daggemiddelden nabij de luchthaven liggen in 2024 boven de 10.000 deeltjes/cm³, een niveau dat de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) als hoog beschouwt. In Borgerhout is dit op een kwart van de dagen. UFP is schadelijk voor de gezondheid omdat de zeer kleine deeltjes in de longen en in de bloedstroom terecht kunnen komen.
Screening afvalverbrandingsinstallaties
In 2024 voerde de VMM een screening uit van de sector afvalverbrandingsinstallaties door meetcampagnes uit te voeren rond een aantal bedrijven. Uit de omgevingsmetingen bleek dat geen Europese of Vlaamse doelstelling voor luchtkwaliteit werd overschreden, ook niet voor PFAS.
Dioxines en PCB’s: eerste jaar monitoring nabij shredders levert positieve resultaten
In het kader van het 'Actieplan Dioxines/PCB’s' breidde VMM haar monitoring uit. In samenwerking met sectorfederatie Denuo en de bedrijven maten we dioxines en dioxineachtige PCB’s in neervallend stof nabij de 11 grootste schrootbedrijven met shredderinstallatie in Vlaanderen. Op slechts twee van deze meetplaatsen (Willebroek en Zutendaal) werden de nieuwe jaardrempels geldig vanaf 2024 overschreden, vooral door te hoge PCB-waarden. Deze bedrijven moeten acties ondernemen zodat de concentraties dalen. De samenwerking met de schrootsector kan als voorbeeld voor andere milieuproblemen gezien worden. Ook op twee van de vijf meetlocaties die niet bij schrootbedrijven liggen (Beerse en Wielsbeke), werd de jaardrempel overschreden, dit kwam eerder door verhoogde dioxinewaarden.
