Concentratie PAK's

PAK's komen in ons lichaam terecht via voedsel of door ze in te ademen. Verschillende PAK-verbindingen zorgen voor DNA-schade en zijn daardoor erg kankerverwekkend. De bekendste en meest kankerverwekkende PAK is benzo(a)pyreen, afgekort als BaP.

De Europese streefwaarde is overal in Vlaanderen gehaald in 2025.

Er was veel variatie tussen meetplaatsen:

• De hoogste jaargemiddelden meten we in Sint-Kruis-Winkel (0,28 ng/m³) en Gent-Meulestedekaai (0,23 ng/m³), hoogstwaarschijnlijk door de extra bijdrage van  lokale industriële bronnen.
• Het laagste jaargemiddelde (0,08 ng/m³) meten we in het landelijke Houtem (Veurne).

De concentraties varieerden ook in de loop van het jaar:

• We zien we doorgaans hogere concentraties in de winter, veroorzaakt door gebouwenverwarming met hout.
• In Sint-Kruis-Winkel en Gent-Meulestede zien we ook verhogingen tijdens de zomermaanden, wat wijst op bronnen die het hele jaar door PAK’s uitstoten.
• De hoogste dagwaarde van het jaar (4,6 ng/m³) deed zich voor bij Gent-Meulestedekaai op een dag met oostenwind, dus niet uit de richting van het bedrijf Woodprotect, wat wijst op nog een andere lokale bron (mogelijk lokale houtstook).

Benzo(a)pyreen in lucht duidelijk hoger dan 2024:

• Op bijna alle meetplaatsen zien we jaargemiddelden die beduidend hoger zijn dan  vorig jaar (2024). Op een aantal plaatsen is er zelfs sprake van een verdubbeling
• De belangrijkste reden voor deze toename is het ‘relatief ongunstige weer’ in de eerste maanden van 2025, met meerdere droge en koude periodes. Hierbij wordt vervuiling minder verdund of uitgewassen, is er meer continentale import en ook meer impact van lokale gebouwenverwarming (met name houtstook).
• De rest van het jaar was relatief gunstig qua luchtkwaliteit, maar omdat de wintermaanden sterk doorwegen bij de PAK’s is de impact van de relatief ongunstige januari en februari dus nog groter dan bij andere polluenten.

Voor PAK's zijn vooral die maatregelen belangrijk die de uitstoot van fijn stof door de huishoudens (houtverbranding) en door het wegverkeer verminderen.

• In samenwerking met de sector werd een Green Deal huishoudelijke houtverwarming afgesloten om de uitstoot door houtverbranding te verlagen. Deze werd beëindigd in oktober 2022.
• Voor het stoken van hout zijn er een aantal regels en adviezen.
• Ook bij andere verbrandingsemissies (zoals bij dieselvoertuigen) is de uitstoot van PAK's sterk gelinkt aan de uitstoot van fijn stof. Maatregelen om de uitstoot van fijn stof te verminderen zullen dan ook een impact hebben op de uitstoot van PAK's (zie indicatoren samenstelling wagenpark en activiteiten wegverkeer).

Een volledig overzicht van de maatregelen voor een betere luchtkwaliteit in Vlaanderen vind je in het Vlaams Luchtbeleidsplan 2030. Een bespreking van de voortgang van de maatregelen is terug te vinden in het voortgangsrapport over het luchtbeleidsplan 2030.

• Waar liggen de meetplaatsen en welke concentraties werden er gemeten (excel)?
• Hoe worden de concentraties gemeten?