Concentratie PAK's

PAK's komen in ons lichaam terecht via voedsel of door ze in te ademen. Verschillende PAK-verbindingen zorgen voor DNA-schade en zijn daardoor erg kankerverwekkend. De bekendste en meest kankerverwekkende PAK is benzo(a)pyreen, afgekort als BaP.

De Europese streefwaarde is overal in Vlaanderen gehaald in 2024.

Er was veel variatie tussen meetplaatsen:

• Hoogste jaargemiddelde in Sint-Kruis-Winkel, vermoedelijk door de extra bijdrage van een lokale industriële bron.
• Laagste jaargemiddelde in het landelijke Houtem (Veurne).

De concentraties varieerden ook in de loop van het jaar:

• De drie hoogste dagwaarden werden gemeten in Sint-Kruis-Winkel.
• We zien we doorgaans hogere concentraties in de winter, veroorzaakt door gebouwenverwarming met hout.

Benzo(a)pyreen in lucht was vergelijkbaar met 2023:

• Op bijna alle meetplaatsen zien we jaargemiddelden die vergelijkbaar zijn met vorig jaar (2023). Behalve in Sint-Kruis-Winkel waar het gemiddelde duidelijk weer toenam.
• Net als in 2023 was 2024 een gunstig jaar voor de luchtkwaliteit met een natte, zachte winter waardoor de concentraties op de meeste plaatsen net als in 2023 relatief laag waren.
• Fluctuaties van jaar tot jaar kunnen het gevolg zijn van de weersomstandigheden. Neerslag kan de stoffractie uitwassen en wind kan meer of minder verontreinigde lucht aan- of afvoeren. Koudere wintermaanden leiden ook tot meer uitstoot door gebouwenverwarming

Voor PAK's zijn vooral die maatregelen belangrijk die de uitstoot van fijn stof door de huishoudens (houtverbranding) en door het wegverkeer verminderen.

• In samenwerking met de sector werd een Green Deal huishoudelijke houtverwarming afgesloten om de uitstoot door houtverbranding te verlagen. Deze werd beëindigd in oktober 2022.
• Voor het stoken van hout zijn er een aantal regels en adviezen.
• Ook bij andere verbrandingsemissies (zoals bij dieselvoertuigen) is de uitstoot van PAK's sterk gelinkt aan de uitstoot van fijn stof. Maatregelen om de uitstoot van fijn stof te verminderen zullen dan ook een impact hebben op de uitstoot van PAK's (zie indicatoren samenstelling wagenpark en activiteiten wegverkeer).

Een volledig overzicht van de maatregelen voor een betere luchtkwaliteit in Vlaanderen vind je in het Vlaams Luchtbeleidsplan 2030. Een bespreking van de voortgang van de maatregelen is terug te vinden in het voortgangsrapport over het luchtbeleidsplan 2030.

• Waar liggen de meetplaatsen en welke concentraties werden er gemeten (excel)?
• Hoe worden de concentraties gemeten?