Luchtkwaliteit in de Gentse agglomeratie en Gentse kanaalzone

In het kort

De Vlaamse Milieumaatschappij onderzoekt in samenwerking met de Stad Gent hoe het gesteld is met de luchtkwaliteit in en rond Gent, welke bronnen in de regio de meeste uitstoot veroorzaken en hoe de concentraties en emissies evolueren in de tijd. In de Gentse agglomeratie en Gent-centrum zijn verkeer en huishoudens (houtverbranding) de grootste bronnen van stikstofoxiden (NO₂), primair fijn stof (PM₁₀ en PM_2.5) en elementair koolstof. In de kanaalzone, die gekenmerkt wordt door industriële activiteiten, zorgt de industrie voor de grootste uitstoot van zowel stikstofoxiden, fijn stof als elementaire koolstof.

De gemeten concentraties PM₁₀ en PM_2,5 lagen in 2024 lager dan in 2023 en de jaren ervoor. Dit dankzij de dalende uitstoot maar ook het -voor de luchtkwaliteit- gunstige weer (veel regen).
NO₂daalde op de meeste meetlocaties, maar niet overal.
De concentratie zwarte koolstof daalde niet ten opzichte van 2023.
De gemeten concentraties aan NO₂, PM₁₀ en PM_2.5 lagen op alle meetplaatsen onder de Europese grenswaarden, maar bóven de advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO). Luchtverontreiniging heeft dus nog steeds een belangrijke gezondheidsimpact.
Wanneer de meetresultaten worden vergeleken met de toekomstige, strengere Europese grenswaarden die vanaf 2030 gehaald moeten worden, halen nog niet alle locaties deze grenswaarden.
In de kanaalzone zijn er brongerichte meetplaatsen vlakbij industriële activiteiten waar de concentratie van dioxines en dioxineachtige PCB’s of polycyclische aromatische koolwaterstoffen hoog is. In 2024 lagen de gemeten concentraties onder de drempel- of streefwaarden.
De LEZ zorgde voor een versnelde vergroening van het wagenpark en verbetering van de luchtkwaliteit door een extra daling van de concentraties zwarte koolstof.
Modelberekeningen voor het jaar 2030 tonen aan dat met het geplande Vlaams beleid, zonder verstrenging van de LEZ, de nieuwe luchtkwaliteitsnormen in 2030 niet overal gehaald zullen worden in Gent, vooral in de drukste straten niet.
De Vlaamse regering heeft in november 2025 alle volgende verstrengingen van de LEZ geschrapt. In 2027 voorziet de Vlaamse regering een evaluatie van de LEZ. In het geval de geactualiseerde prognoses in 2027 nog steeds aangeven dat de luchtkwaliteitsnormen niet gehaald worden, zal worden gekeken naar aanvullende lokale en Vlaamse maatregelen om de norm wel te halen tegen 2030.

Gezondheidseffect

Doelstellingen

Toetsing van de meetresultaten in 2024 in Gent aan de huidige Europese grenswaarden, aan de toekomstige Europese grenswaarden (vanaf 2030) en de WGO-advieswaarden per polluent.

De strengere grenswaarden zijn geldig vanaf 2030. Vanaf 2026 moet er echter al getoetst worden aan deze nieuwe richtlijn. Bij overschrijding ervan moeten er ‘routekaarten’ opgesteld worden, waarin maatregelen moeten staan om deze grenswaarden tegen 2030 te kunnen bereiken.

Polluent		EU - huidige doelstelling	EU - doelstelling 2030	WGO
Stikstofdioxide	dag	-	✅	❌
	jaar	✅	❌	❌
Fijn stof - PM_2,5	dag	-	✅	❌
	jaar	✅	❌	❌
Fijn stof - PM₁₀	dag	✅	✅	❌
	jaar	✅	❌	❌

Toestand

Voor stikstofoxiden stellen we vast dat:

De gemeten NO₂-concentraties op alle meetlocaties onder de huidige Europese jaargrenswaarde lagen.
De toekomstige Europese jaargrenswaarde (geldig vanaf 2030) werd overschreden op meer dan de helft van de locaties waar met passieve samplers wordt gemeten.
De advieswaarden van de WGO nergens werden gehaald.
De uitstoot grotendeels werd veroorzaakt door wegverkeer in Gent-centrum en de agglomeratie en in de kanaalzone door de industrie (vooral ArcelorMittal).

Voor fijn stof (PM₁₀) stellen we vast dat:

De huidige Europese grenswaarden op alle meetplaatsen werden gerespecteerd.
De meetplaats aan de Schuitstraat in Sint-Kruis-Winkel als enige Vlaamse meetplaats de toekomstige Europese jaargrenswaarde overschreed. Vlakbij waren er grote wegenwerken aan de gang die de stofconcentraties mogelijk beïnvloed hebben.
De jaaradvieswaarde van de WGO op één meetlocatie werd bereikt (Admiraaldreef in Destelbergen).
In Gent-centrum en de agglomeratie houtverbranding en wegverkeer de grootste uitstoot van primair PM₁₀veroorzaakten. In de kanaalzone is de grootste bron de industrie (vooral ArcelorMittal)·

Voor fijn stof (PM_2.5) stellen we vast dat:

De Europese grenswaarden op alle meetplaatsen werden gerespecteerd.
De toekomstige jaargrenswaarde (als enige meetplaats in heel Vlaanderen) niet werd gehaald in de meetplaats aan de Schuitstraat Sint-Kruis-Winkel.
De WGO-advieswaarden nergens werden gehaald.
Industrie (in de kanaalzone, vooral ArcelorMittal) en huishoudens (houtverbranding) de grootste emissiebronnen voor primair PM_2.5waren.

Voor zwarte koolstof (BC) stellen we vast dat:

In Gent-centrum en de Gentse agglomeratie houtverbranding en wegtransport de grootste bron van zwarte koolstof waren. In de kanaalzone zorgt industrie voor het grootste deel van de uitstoot van zwarte koolstof (met als grootste bron ArcelorMittal).
Er momenteel geen Europese normen of WGO-advieswaarden voor zwarte of elementair koolstof bestaan.

Voor dioxines en PCB’s stellen we vast dat:

In de onmiddelijke nabijheid van shredderbedrijf Retra de hoogste jaargemiddelden voor dioxines en PCB’s van heel Vlaanderen werden gemeten. De concentraties liggen onder de jaardrempelwaarden.
Ook op de andere meetlocaties in de Gentse kanaalzone (Rieme) de jaardrempelwaarde voor dioxines en PCB’s gerespecteerd werd.
Voor meer info: Dioxines en pcb’s in neeervallend stof.

Voor polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s) stellen we vast dat:

De Europese streefwaarde in 2024 op alle meetlocaties werd gehaald.
Het hoogste jaargemiddelde werd gemeten op de meetplaats in Sint-Kruis-Winkel, vermoedelijk door de invloed van lokale industriële bronnen.
Het vermalen van oude treinbilzen bij bedrijf Woodprotect sinds 2019 zorgt voor verhoogde depositiewaarden benzo(a)pyreen.
Het bedrijf maatregelen nam om de verspreiding van vervuild stof tegen te gaan. In 2024 lag de concentratie op deze locatie lager dan in 2022 en 2023.
Voor meer info: Concentraties PAK's en PAK’s in depositie.

Evolutie

Voor stikstofoxiden stellen we vast dat:

De gemeten NO₂-concentraties op alle locaties zijn gedaald, ze liggen gemiddeld 43 % lager dan 10 jaar geleden.
De emissie van stikstofoxiden met 26 % gedaald is ten opzichte van 2014.

Voor fijn stof (PM₁₀) stellen we vast dat:

De jaargemiddelden in 2024 lager lagen dan in 2023 en de voorgaande jaren, dankzij de dalende uitstoot. In 2023 en 2024 had het regenachtige weer een bijkomende positieve invloed. Het aanwezige fijn stof werd vaker weggeregend.
Sinds 2014 de PM₁₀-concentraties met gemiddeld 33 % zijn gedaald.
Sinds 2014 de primaire PM₁₀-uitstoot met gemiddeld 42 % is gedaald.

Voor fijn stof (PM_2.5) stellen we vast dat:

De gemeten PM_2.5 concentraties een dalende trend volgen, in vergelijking met 10 jaar geleden zijn ze met gemiddeld 42 % gedaald. Dit dankzij de dalende uitstoot, maar 2023 en 2024 waren natte jaren waarin het regenachtige weer een bijkomende positieve invloed had (het aanwezige fijn stof werd vaker weggeregend).
De primaire PM_2,5 uitstoot met 47 % is gedaald sinds 2014. Dit komt vooral door een daling in de industriële uitstoot in de kanaalzone.

Voor zwarte koolstof (BC) stellen we vast dat:

De gemeten concentraties op hetzelfde niveau liggen als in 2023. In vergelijking met 10 jaar geleden zijn de concentraties zwarte koolstof gemiddeld 62 % gedaald.
Sinds 2014 de emissies met 56 % zijn gedaald. Dit door een daling in de uitstoot van de industrie en door dalende uitlaatemissies van het wegverkeer (door het gebruik van milieuvriendelijkere en efficiëntere voertuigen).

Lage-emissiezone

In 2020 werd een lage-emissiezone (LEZ) ingevoerd in de Gentse binnenstad met als doel de luchtkwaliteit te verbeteren. Binnen de LEZ worden momenteel wagens met een hogere roetuitstoot geweerd.

De vergroening van het wagenpark in Gent loopt door de invoering van de LEZ voor op de vergroening van het wagenpark in de rest van Vlaanderen.
De huidige beperkingen van de LEZ focussen vooral op het terugdringen van de uitstoot van roetdeeltjes. Dit zien we terug in de metingen van zwarte koolstof, die binnen de LEZ sneller dalen dan in de rest van Vlaanderen. De volgende verstrengingen zouden focussen op het verminderen van de NOx-uitstoot.
De Vlaamse regering heeft op 28 november 2025 volgende verstrengingen van de LEZ geschrapt. Dat betekent dat Euro 5 dieselvoertuigen (en recenter) en Euro 2 benzinevoertuigen (en recenter) de LEZ vrij mogen blijven binnenrijden.
Via modellering werd de impact van de verstrenging van de LEZ gesimuleerd op de NO₂-concentraties: lokaal zou een verdere verstrenging van de LEZ kunnen zorgen voor een daling van 4 µg/m³ NO2.
Modelberekeningen voor het jaar 2030 tonen aan dat met het geplande Vlaams beleid, zonder verstrenging van de LEZ, de nieuwe luchtkwaliteitsnormen in 2030 niet overal gehaald zullen worden in Gent, vooral niet in de drukste straten.
De Vlaamse regering voorziet daarom een tweejaarlijkse evaluatie van de LEZ via het voortgangsrapport over het Luchtbeleidsplan (voor het eerst in het rapport van 2027). In het geval de geactualiseerde prognoses van 2027 nog steeds aangeven dat de luchtkwaliteitsnormen niet gehaald worden, zal worden gekeken naar aanvullende lokale en Vlaamse maatregelen om de norm wel te halen tegen 2030.

Verwachte NO₂-concentratie in Gent in 2030 zonder verstrenging van de LEZ

Vlaamse
Milieumaatschappij

Luchtkwaliteit in de Gentse agglomeratie en Gentse kanaalzone

In het kort

Gezondheidseffect

Doelstellingen

Toestand

Evolutie

Lage-emissiezone

Meer informatie

Feiten & cijfers

Beleid

Diensten & producten

Projecten

Tips