Hermeandering van de Vrouwvliet in het Mechels Broek

Mechelen

Beheer waterlopen

Deel online

Binnen het LIFE-project Wetlands4Cities werken de VMM en Natuurpunt aan het hydrologisch herstel van het natuurgebied Mechels Broek. Door historische ingrepen is de waterhuishouding in dit wetland sterk verstoord. De VMM en Natuurpunt plannen verschillende ingrepen aan het watersysteem zodat het gebied haar rol als klimaatbuffer en leefgebied voor soorten terug opneemt.

Twee acties gepland

Op korte afstand zijn er twee fasen van uitvoeringswerken voorzien. De VMM, als waterloopbeheerder, en Natuurpunt, als terreinbeheerder, nemen voor hun deel het initiatief op:

• In het noordelijke deel van het gebied plant de VMM (in blauw) verschillende aanpassingen aan de bedding van de Vrouwvliet en haar onmiddellijke omgeving, zoals verondiepen, hermeanderen, dijkverlaging, ...
• In het zuidelijke en centrale deel van het Mechels Broek voorziet Natuurpunt (in groen) inrichtingswerken aan o.a. kleinere waterlopen en lokale grachten, reliëfwijzigingen aan terreinen, het opnieuw bevloeien van het gebied vanuit de Dijle en de bouw van een nieuwe vogelkijkhut.

De doelstelling van beide acties is dezelfde: het herstel van een meer natuurlijke waterhuishouding. De werken liggen op korte afstand van elkaar, maar overlappen ruimtelijk niet.

Huidige toestand van het gebied

Het Mechels Broek is van oudsher een waterrijk gebied, een wetland. De huidige toestand van dit gebied wordt echter gekenmerkt door een verstoorde relatie tussen waterlopen en vallei, diep drainerende waterlopen en grachten, en een tegennatuurlijke peilbeheer bij de stuw Pasbrug. Dat leidt tot een snelle waterafvoer richting Mechelen en het pompgemaal aan de Dijle, waardoor er nauwelijks overstromingen plaatsvinden in het Mechels Broek. In een natuurlijke situatie, zou dat wel het geval zijn. Deze situatie heeft bovendien geleid tot verdroging en verzuring van de bodem, doordat de invloed van gebufferd oppervlaktewater van de Dijle en de Vrouwvliet is weggevallen.

Streven naar een hydrologisch herstel

De actie van de VMM streeft naar een hydrologisch herstel door de Vrouwvliet over een deel van haar lengte structuurrijk en vrij meanderend te maken. De oude bedding wordt verondiept en blijft behouden als hoogwatergeul. Ook het bodempeil van de Vrouwvliet wordt verhoogd en de onnatuurlijke hoge oevers worden afgegraven tot hun historische niveau.

Het doel is om een natuurlijker peilregime te creëren, met hogere waterstanden in de winter en het voorjaar, en voldoende hoge waterstanden in de zomer. Regelmatige, ondiepe en goed verspreide overstromingen in de winter en het vroege voorjaar zijn wenselijk. Dan zal het Mechels Broek opnieuw haar rol als natuurlijke buffer kunnen vervullen.

Afwaarts in het gebied, richting de N15, zullen vispasseerbare drempels geplaats worden, met lokaal ook verruwing met natuurlijke materialen om een permanente peilverhoging te realiseren. Er wordt ook een faunapassage aangelegd onder de N15.

De maatregelen worden landschappelijk geïntegreerd. Er wordt gezorgd dat er geen verhoging van de overstromingsdruk stroomopwaarts plaatsvindt in gebieden zoals Bonheidesteenweg en Mispeldonk-Cassenbroek.

De bestaande wandelpaden en -bruggen in het Mechels Broek blijven behouden.

Download de visualisatiekaart >

Planning van de werken

De omgevingsvergunning voor de werken wordt aangevraagd in 2026. De uitvoering van de werken staat gepland in 2027.

Wetlands4Cities

Binnen Wetlands4Cities werkt de VMM met vijf partners samen om in totaal ongeveer 360 hectare wetlands te herstellen: 320 ha in Mechelen en 39 ha in Tilburg. Het doel is om de weerbaarheid tegen overstromingen te vergroten, het hitte-eilandeffect tegen te gaan, de biodiversiteit te laten toenemen en natuurlijke recreatiemogelijkheden te creëren.