Meer grip op water, meer rust op het veld

Gezonde, groene maïspercelen in Bocholt. Landbouwer Gerard Vangerven is de droogte al enkele jaren te slim af. Peilgestuurde drainage houdt water vast wanneer het kan, en voert het af bij te natte gronden. Een Blue Deal-ingreep met zichtbare impact.

17 september 2026

Droogte

Grondwater

Deel online

Vlaanderen ging deze zomer gebukt onder extreme droogte. Het droge, warme weer van de voorbije maanden liet zich voelen, met extreem lage waterpeilen en grondwaterstanden tot gevolg. De droogtesituatie legt de kostbaarheid van ons water nog maar eens bloot. 

Kopzorgen voor waterintensieve sectoren zoals de landbouw. Op veel plaatsen zag je verdorde maïspercelen en ook de aardappelen hebben het moeilijk. Niet bij landbouwer Gerard Vangerven in het Noord-Limburgse Bocholt. Naast melkvee doet hij ook aan akkerbouw. Op zijn 45 hectare landbouwgrond beheert hij vooral maïs en grassen. Met de steun van de Blue Deal vormde hij ongeveer tien hectare klassieke drainage om in peilgestuurde drainage. “Ik verwacht dat mijn oogst dit jaar voor 95% geslaagd zal zijn, waar dat met klassieke drainage op zo’n 40% zou stranden,” gaat Vangerven van start. 

Van klassieke drainage naar actief waterbeheer 

Vangerven begon tien jaar geleden met peilgestuurde drainage: “In 2016 kwam ik op de Agridagen in contact met Boerennatuur. Die zochten landbouwers om deel te nemen aan hun project. Na een prospectie van mijn percelen installeerden we een peilsturing op een aantal hectare waar ik voordien al aan klassieke drainage deed. Bij klassieke drainage stroomt het ondiepe water het hele jaar door weg van je perceel, ook in de zomer wanneer je het eigenlijk hard nodig hebt. Bij peilgestuurde drainage loopt het water niet naar de beek, maar komt het in een buis terecht en daarna in een peilregelput. Via die peilregelput regel je het waterpeil in je perceel, handmatig of automatisch. Hoe hoger het water in de peilregelput, hoe hoger het water in de grond van de akkers. Stel je het waterpeil in de put lager in, dan wordt het veld droger,” legt Vangerven uit. Zo kan de landbouwer het water afstemmen op de noden van de plant, de noden naar berijdbaarheid van het perceel en de weersomstandigheden. 

“Alleen de regelput steekt zo’n dertig centimeter boven het maaiveld uit, voor de rest zie je daar niets van. Het landschap verandert dus nauwelijks,” toont Vangerven. Hoewel het systeem visueel weinig verandert, is het effect op de omgeving groot: “De peilgestuurde drainage heeft niet alleen invloed op het perceel zelf. Ook omliggende percelen profiteren ervan. Verhoog ik het waterpeil in mijn regelput, dan is er meer water gestockeerd in de bodem van mijn akkers en blijven ook omliggende percelen beter bevochtigd. Het stopt dus niet bij mijn akker. Zo is het niet nodig om op elk perceel peilgestuurde drainage aan te leggen, want water kent geen grenzen,” knikt Vangerven. 

Volle, groene maïs deze zomer 

Peilgestuurde drainage helpt de landbouwer enorm tijdens de droge zomers. “Op de percelen waar peilgestuurde drainage ligt, had ik deze zomer geen last van de droogte. Vroeger moest ik die percelen in de zomer beregenen wanneer het te droog werd en pompte ik daarvoor kostbaar grondwater op. Nu moet dat niet meer. Mijn gewassen groeien beter omdat er nu constant water in de grond blijft zitten,” weet Vangerven.  

Peilgestuurde drainage is wel niet overal aangewezen: “Het systeem is vooral zinvol op lagergelegen percelen, omdat daar meer regeling nodig is. Tussen gewassen zijn er ook verschillen. Gras heeft een ondieper wortelstelsel en kan daardoor minder goed water uit de bodem halen. Mijn grasweilanden moet ik bij extreme droogte dus soms nog beregenen. Maïs heeft diepere wortels en haalt meer voordeel uit peilgestuurde drainage. Maar over het algemeen zie ik dat mijn gewassen groter en voller zijn sinds de installatie, omdat ze nu beter bevochtigd worden en blijven,” gaat Vangerven verder. 

Het systeem van peilgestuurde drainage houdt water langer vast in het perceel. Zo verleng je de periode dat er nog voldoende bodemwater is voor de planten. Het is echter geen mirakeloplossing. Worden droogteperiodes zoals deze zomer nog warmer en intenser, dan zullen landbouwgewassen alsnog waterstress ervaren.  

Ook voordelen in natte periodes 

Naast de voordelen tijdens langdurige droogte biedt peilgestuurde drainage ook meer flexibiliteit in natte periodes. “In de regelput is een buis gemonteerd. Haal ik die eruit, dan stroomt het water van de regelput rechtstreeks naar de beek zoals bij een klassieke drainage. Moet ik in natte periodes op het veld met mijn tractor, dan haal ik een week op voorhand de buis van de regelput. Hierdoor loopt het water uit de bodem en wordt mijn akker droger. Zijn de veldwerkzaamheden klaar, dan plaats ik de buis terug op de regelput zodat er geen water van het perceel naar de gracht kan stromen onder het ingestelde regelpeil. Zo blijft het water op mijn perceel op het gewenste grondwaterpeil,” aldus Vangerven. Hierdoor zou hij ook in het najaar kunnen oogsten, wat voor meer opbrengsten kan zorgen. 

“Op een van mijn percelen werd subirrigatie aangelegd. Hierdoor kan ik het water van de aangrenzende gracht, waarin een eenvoudig regelbaar stuwtje is geplaatst, door het drainagesysteem laten stromen. Zelfs tijdens extreme droogte is een hoger grondwaterpeil dan mogelijk,” knikt Vangerven.  

“Voor een goede afvoer van het grondwater tijdens zeer natte perioden of veldwerkzaamheden is het belangrijk dat de waterstand in de afvoergracht minstens 60 cm onder het maaiveld ligt. Deze waterstand is enkel belangrijk tijdens de periode dat je water moet afvoeren.” besluit hij. 

Subsidies met de Blue Deal 

“De kostprijs van peilgestuurde drainage varieert afhankelijk van de vorm en ligging van het perceel. Bij een mooi groot rechthoekig perceel is het goedkoper dan bij een kleiner perceel met veel verschillende kleine hoeken. De investeringskost van dit soort drainage is zo’n 4.000 euro per hectare. Een grote kost, maar het geeft wel veel meer zekerheid,” informeert Vangerven. 

Vangerven ontving voor de omvorming steun van de Vlaamse Overheid via de Blue Deal: “Onder andere van het subsidieprogramma Proeftuinen Droogte kreeg ik subsidies om de investeringskost te drukken, waardoor het voor meerdere landbouwers haalbaar is om deze investering te doen. Ik kreeg een subsidie van ongeveer 70% van het bedrag, waardoor ik mijn investering er ondertussen al lang heb uitgehaald. Zonder subsidie zou het toch wel zo’n tien jaar duren voordat je het volledige bedrag hebt terugverdiend,” rekent Vangerven. 

Collega's in de regio mee op de kar

Vangerven merkt dat steeds meer landbouwers interesse tonen in het systeem. Wat zou hij zeggen tegen twijfelende collega’s om hen te overtuigen? “We zijn ook maar gewone mensen en als we zien dat iets werkt, zijn wij wel overtuigd. Ik was de eerste in onze regio die begon met peilgestuurde drainage en na een tijdje zagen de landbouwers bij mij in de buurt het effect op mijn perelen en oogsten. Dat zorgde ervoor dat zij daar ook mee begonnen zijn,” Besluit Vangerven. 

In een tijd waarin de klimaatverandering de aandacht trekt van veel mensen, past omvorming van klassieke naar peilgestuurde drainage binnen een evolutie naar duurzamer en klimaatvriendelijker waterbeheer in de landbouw. Doordat we water nu beter kunnen gebruiken, kunnen landbouwers zich beter wapenen tegen extreme weersomstandigheden. Daardoor kunnen zowel de landbouwer als de consument genieten van een betere oogst. Vangerven is in elk geval blij met de verandering op zijn akkers. 

Dit artikel is grotendeels gebaseerd op een artikel van Elena Errygers. Het artikel werd in het voorjaar van 2026 geschreven voor het Seminarie Journalistiek en Contentmarketing van de Universiteit Antwerpen. De VMM vulde het eind augustus verder aan met de ervaringen van de landbouwer tijdens de huidige droogteperiode.