30 jaar DOV: grondwaterdata die werken

De Databank Ondergrond Vlaanderen bestaat 30 jaar. De VMM (of toch haar grondwaterdienst) was er van bij het begin bij en zag DOV evolueren van een kleinschalig initiatief tot het centrale platform waar alles rond bodem en ondergrond samenkomt en publiek raadpleegbaar is.

26 maart 2026

Deel online

Volgens Tinneke De Rouck is DOV vandaag veel meer dan een databank: “Het is een netwerk geworden waar data samenkomen, elkaar versterken en hun weg vinden naar gebruikers.” Tinneke is binnen de VMM verantwoordelijk voor het team dat grondwaterdata beheert en vormt de schakel tussen de VMM en DOV. Met haar team zorgt ze ervoor dat grondwatergegevens – van metingen tot vergunningen – correct, kwalitatief en in de juiste context ontsloten worden.

Van data faxen naar een publiek raadpleegbare databank

Wie vandaag vlot grondwatergegevens raadpleegt via kaarten en tools op de DOV-website, kan zich moeilijk voorstellen hoe dat dertig jaar geleden liep. “Gegevens die toen werden opgevraagd, moesten vaak nog op papier uit het archief gehaald worden en werden daarna via fax aan de klant bezorgd.”

Die tijdrovende werkwijze was ook één van de directe ontstaansredenen voor de Databank Ondergrond Vlaanderen. Om de vragen naar grondwater- en ondergrondgegevens op te vangen, ontstond het idee om een publiek raadpleegbare databank op te zetten. “De eerste versie van de databank was natuurlijk veel eenvoudiger. Doorheen de jaren werden de oude, groene invulschermen vervangen door het webplatform zoals we het nu kennen. Ook de verkenner was toen nog veel eenvoudiger met minder opties en kaartlagen.”

Waar DOV eerst vooral eigen, interne processen ondersteunde, werd het platform later steeds meer afgestemd op een brede waaier aan gebruikers zoals studiebureaus, lokale besturen, onderzoekers en burgers.

Achter de schermen van de grondwaterdata

Vandaag ontsluit de VMM via DOV een uitgebreid en divers pakket aan grondwatergegevens: historische en actuele peilmetingen, kwaliteitsgegevens, vergunningen, kaartlagen en sensorinformatie. “Die data komen niet zomaar online”, benadrukt Tinneke. “Daar gaat heel wat werk aan vooraf van mensen binnen en buiten de VMM: meten, controleren, interpreteren en modelleren.”

Die kwaliteitscontrole is essentieel. Grondwaterdata worden namelijk gebruikt voor vergunningen, studies en beleidsbeslissingen. Daarom waakt de VMM erover dat gebruikers niet alleen cijfers zien, maar ook begrijpen wat die betekenen en wat hun beperkingen zijn. Modellen en kaartlagen geven een gebiedsdekkend beeld, maar blijven toch altijd een benadering van de realiteit.

Meer dan data alleen

DOV is dan ook geen statische databank, maar een actief werkinstrument. Via indicatoren, kaarten en digitale loketten op DOV helpt de VMM gebruikers om data correct te interpreteren en toe te passen. Een bekend voorbeeld is de maandelijkse grondwaterstandindicator, die metingen in hun context plaatst ten opzichte van historische waarden. 

Ook interactieve tools maken complexe informatie toegankelijk. Denk aan toepassingen die via gerichte vragen aangeven of een omgevingsvergunning nodig is, of aan modellen waarmee je de opbouw van de ondergrond op een specifieke locatie kan verkennen. “Zo proberen we met eenvoudige toepassingen complexe wetgeving en data te vertalen naar concrete antwoorden”, zegt Tinneke.

Tegelijk ziet de VMM het gebruik veranderen. Milieuprofessionals willen steeds vaker rechtstreeks toegang tot ruwe en realtime data, om die in hun eigen analyses te verwerken. DOV speelt daarop in met open data, webservices, metadata en mogelijkheden voor bulkgebruik (pydov).

Samenwerken aan de ondergrond

DOV is bovenal een samenwerkingsverband. Tinneke werkt intensief samen met andere DOV-kernpartners (Departement Omgeving, Departement Mobiliteit en Openbare Werken en de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij) en met een breed netwerk van dataleveranciers, zoals waterbedrijven, boorfirma’s en onderzoeksinstellingen.

“Die samenwerking vraagt afstemming en vertrouwen”, zegt Tinneke. “Maar ze zorgt er ook voor dat data elkaar versterken. Boorbedrijven geven nu bij het opstarten en afsluiten van een bemaling de tellerstanden door. Daarmee krijgen we zicht op de effectief opgepompte debieten, waar we vroeger enkel de vergunde debieten kenden.”

DOV neemt daarbij een verbindende rol op: afspraken maken over standaarden, partners begeleiden bij data‑aanlevering en zorgen dat gegevens duurzaam en correct ontsloten worden. Zo groeit DOV uit tot een ecosysteem waarin beleid, praktijk en wetenschap elkaar vinden.

Waar staat DOV over vijf jaar?

“Daar denken we nu met de DOV-partners over na. Het belangrijkste aandachtspunt is dat data makkelijk vindbaar moeten zijn voor alle doelgroepen, ongeacht of het een burger is of een milieuprofessional. Onze ambitie blijft ook dat iedereen die informatie zoekt over bodem of grondwater automatisch aan DOV denkt”, aldus Tinneke.

“Met alle data die we nu hebben, ligt er een hele goede basis. De komende jaren moeten we vooral inzetten op het verrijken van die data, met data die niet alleen van bij de kernpartners komt. Als we die op een gebruiksvriendelijke manier kunnen binnenhalen, met de nodige kwaliteitscontrole, kunnen we ze ook ontsluiten voor iedereen die er mee aan de slag wil gaan. Zo kan DOV toekomstige studies en beleidsvorming verder faciliteren.”

Meer weten over DOV?

Ontdek zelf de grondwaterdata, kaarten en tools op dov.vlaanderen.be en ervaar hoe 30 jaar samenwerking zich vertaalt in data die werken.

Op 22 mei organiseren de DOV-partners in Brussel de studiedag Grondig verbonden: 30 jaar Databank Ondergrond Vlaanderen. Op de studiedag wordt dieper ingezoomd op DOV als kennis- en dataplatform en vooruitgeblikt naar de toekomst. De inschrijflink en het programma worden binnenkort bekend gemaakt.